Zdarzyło się w Gdańsku - 31.08.2017

 

Marsze sierpniowe

      Podczas gdańskich uroczystości w rocznicę Sierpnia '80 obejrzałem, gdzieś na wysokości „zieleniaka”, przemarsz z kościoła św. Brygidy pod bramę stoczni oficjalnej związkowo-państwowej manifestacji. Zadęcie, sztampa, patetyczna nuda tak dobrze znana już od dzieciństwa ze wszelkiego rodzaju uroczystych akademii ku czci. Choć jednocześnie pokaz – przynajmniej intencjonalny – determinacji, dyscypliny i siły. Długi, naprawdę długi potok ludzi. Dziesiątki uroczystych pocztów sztandarowych, transparenty, emblematy, związkowe koszulki przemieszane z modną konfekcją upstrzoną patriotyczną symboliką. Symbole i emblematy religijne, formalnie chrześcijańskie, jednak użyte w jakimś swoistym, plemiennym kontekście. Ludzie, zwiezieni z całego kraju i wyraźnie zmęczeni, wykrzykują hasła w dziwnym mechanicznym rytmie, w którym potrafię się dosłuchać zdyscyplinowania, może jakiejś złości, ale zupełnie nie zauważam entuzjazmu i spontaniczności, że o radości nie wspomnę: „Cześć i chwała bohaterom”, „Nie ma wolności bez solidarności”. I tak w kółko.
      Nieco inaczej jest w centralnym punkcie pochodu, gdzie promienieje w błogich uśmiechach biskup -generał-emeryt Sławoj Leszek „Flaszka” Głódź. Wygląda na trzeźwego, co najwyżej upojonego pierwszoplanową rolą, którą przyszło mu pełnić w tak pięknym i ludnym zgromadzeniu. Kroczy godnie a lekko zarazem, pławiąc się blaskiem otaczającej go, nadskakującej mu wręcz gromadki polityków ubranych w nieśmiertelne błękitne, stonowane garniturki i wystudiowane na sesjach wizerunkowych uśmiechy. W ogólnej atmosferze hajlajfu, bontonu i narcystycznego samozachwytu pokorny uczeń Jezusa i głosiciel jego dobrej nowiny nie zauważa (a może nie chce zauważyć), że kilkadziesiąt metrów dalej wyróżniająca się wiekiem, hałaśliwym zachowaniem i autentycznym entuzjazmem grupa młodzieńców z ONR-u nawołuje po swojemu do aktów przemocy: „A na drzewach zamiast liści będą wisieć komuniści” i „Raz sierpem raz młotem czerwoną hołotę”. A jakżeby inaczej! Nad nimi zaś wielki transparent z podobizną Chrystusa Króla. Zestawienie to najwyraźniej nie obraża uczuć religijnych biskupa-generała. Zresztą bądźmy sprawiedliwi – może on naprawdę tego nie zauważa, zaczadzony podniosłą rolą i świąteczną atmosferą. Na pewno muszą to zauważać obwieszeni religijnymi emblematami demonstranci, ale nikt nie reaguje. Grupka ONR-u jest hałaśliwa, ale nieliczna – w skali całego zgromadzenia to zaledwie garstka.
       I znowu kolejne szeregi demonstrantów z kolejnych miast i regionów. Znów: „Cześć i chwała bohaterom” na przemian z „Nie ma wolności bez solidarności”. Ten sam styl okrzyków –  mechaniczny, zacięty, pozbawiony entuzjazmu.
- Jak na manifestację z powodu radosnego święta - myślę - za dużo tu zmęczonej agresji, otępiałej determinacji, braku spontaniczności. Jest to zmęczony pochód zagubionych, zautomatyzowanych wojowników.
      „Nie ma wolności bez solidarności”, „Nie ma wolności bez solidarności”. O jaką solidarność tym ludziom chodzi? Solidarność z kim? Raczej nie z komunistami, bo tych ONR-owcy będą wszak przy milczącej aprobacie zgromadzonych wieszać. Z czerwoną hołotą też raczej nie. To oczywiste. Może więc mają na myśli solidarność z biskupem-generałem Głodziem, hodowcą danieli, sybarytą i smakoszem? Gdy tak patrzę na zmęczone, poszarzałe, pospolite postacie mijające mnie w pochodzie i zastanawiam się, na czym właściwie podobna solidarność miałaby polegać, dostrzegam przechodzącego obok znajomego fotografa, kolegę z dawnych korporacyjno-medialnych czasów.


-Szukasz inspiracji? - pytam, wskazując głową przechodzących demonstrantów. Nie szuka, idzie dalej na alternatywną imprezę rocznicową, na którą zresztą i ja się wybieram.
-Ale przecież robią wrażenie - zauważam.
-Tak - uśmiecha się - Inny świat, co nie?
      On spieszy dalej, ja jeszcze postanawiam dotrwać do końca przemarszu. Też doświadczam poczucia głębokiej obcości. Nie potrafię zrozumieć, co tych tutaj ludzi napędza. Co kryje się za wykrzykiwanymi hasłami i za całą tą osobliwą religijno-polityczną symboliką? Jaki obraz świata? Jakie emocje, marzenia i sny? Kompletna porażka poznawcza. I nie jest to doświadczenie przyjemne. Więc stoję i patrzę w nadziei na jakieś olśnienie, ale nic się nie zmienia. „Nie ma wolności bez solidarności”. Solidarność jako maczuga na wrogów. Chrześcijaństwo jako kult plemiennych, zarazem opiekuńczych i wojowniczych bożków. To wszystko już było. Zgrane. Przetrawione. Nieprzemyślane. Powtarzane do zanudzenia. Da capo al fine. Zmęczenie, zniechęcenie, nuda.
        Aż wreszcie jest! Jest coś nowego, świeżego; coś, na co być może cały czas czekałem! Gdzieś pod koniec marszowej kolumny, nad głowami manifestantów widnieje siermiężna, odręcznie sporządzona tablica z pozornie banalnym, w kontekście całej imprezy, hasłem: „Zróbcie wszystko, cokolwiek wam powie, J 2,5”. Pod spodem zaś mniejszymi literami: „Jezus = Król Polski”.
- A niech mnie - pomyślałem - To wreszcie prawdziwa rewolucja. Wszak w egzegezie biblijnej najistotniejszy jest kontekst określający trop interpretacyjny. Zaś przytoczony cytat – wyjaśnienie jak mniemam zasadne w katolickim kraju, w którym nie czytuje się Ewangelii – jest fragmentem opowieści o cudzie w Kanie Galilejskiej. Cudzie – przypomnijmy – polegającym na przemianie wody w wino. Czyżby szykował się nam nowatorski program polityczno-religijny Polskiego Królestwa Chrystusa: Darmowe Wino Dla Wszystkich? Jeżeli o mnie chodzi, to jestem za. I tylko ten niepokój, że jednak wino to napój obcy nam kulturowo, importowany ze zgniłego Południa i Zachodu, dybiących wszak na naszą narodową tożsamość, skażonych wszelkimi moralnymi plagami, a także z roznoszącymi zarazki i bomby wyznawcami Proroka. I my przecież słusznie się przed owymi plagami chronimy, uciekając w tożsamościowy somnabulizm.
       Więc jedno z dwojga: albo uczeni od ojca doktora Rydzyka w nowym przekładzie biblijnym skorygują stare błędy i zastąpią we wspomnianej opowieści obce nam wino swojską i patriotyczną wódką, albo historycy z IPN w ramach szeroko zakrojonego programu badawczego ustalą ponad wszelką wątpliwość, że winorośl i winiarstwo to tradycyjne elementy rdzennie polskiej kultury, eksportowane wraz z widelcami przed wiekami do Francji, które na skutek spisku określonych kół popadły w wielowiekowy upadek i zapomnienie. Teraz zaś nadszedł czas, aby w ramach odkłamywania historii, przywracania godności i wstawania z kolan dokonać ich kulturowej rewindykacji. Wolałbym oczywiście tę drugą wersję.

Krzysztof Dudziak

Zdjęcia: Ela Wieczorek i Leszek Biernacki

Sztafeta pokoleń - rok 2017, Gdańsk

Sztafeta pokoleń

 

    Gdańsk, 31 sierpnia, późne popołudnie. Już w czasie podróży wszystkie serwisy radiowe mówiły o utrudnieniach na ulicach. Na miejscu, na wysokości ECS-u, biła w oczy biel kamizelek z napisem Solidarność. Wyglądało to, jakby wdzianko związkowców przed chwilą opuściło szwalnię. Nawet ich kaskom brakowało jedynie metek.

    Szyby w samochodzie były zamknięte, a mimo to słychać było od ich strony pomruk niechęci i czuło się dziwną wrogość. Widać było też ponure twarze z oczami, w których czaiła się podejrzliwość i nieufność. To wszystko dotarło do nas w ciągu kilku sekund.

    Po paru minutach dotarliśmy pod salę BHP Stoczni Gdańskiej. Tu był inny świat – wszystko spontaniczne, chociaż zorganizowane; miszmasz pomysłów wielu osób i organizacji. I ludzie –  widać było ich radość, szczerość, szacunek i czuło się wspólnotę. Wszędzie spotykałem też znajomych i nawet ci,  których widziałem tylko raz, serdecznie się z nami witali. Córka była zachwycona – biegała od namiotu do namiotu, bo chciała być wszędzie. Choćby dla takich chwil warto było tu przyjechać.

    W panelach niestety nie uczestniczyliśmy, bo przyjechaliśmy za późno. Niespodziewanie okazało się też, że znajomi czekają na nas przy „zieleniaku”. Ruszyliśmy zatem w stronę bramy stoczni. Gdy z niejakim wahaniem ją przeszliśmy (u wejścia kłębiły się białe kamizelki),  wkroczyliśmy już dosłownie w inny świat – świat ludzi zaciętych w swojej niechęci, śledzących nas złowrogim spojrzeniem, chociaż nie mieliśmy nic, co mogłoby nas identyfikować z czymkolwiek.

Czytaj więcej: Sztafeta pokoleń - rok 2017, Gdańsk

Pomieszanie pojęć

Kiedy w przyszłości ktoś zapyta…


Tomasz Bemben


        Przyznam, że dopiero ostatnio zacząłem się zastanawiać jak podejrzanie często nasza władza używa słowa „patriotyzm” odmieniając je przez różne przypadki. Duża częstotliwość tych działań nasuwa podejrzenia, że w kręgach rządzących jest spory deficyt w rozumieniu pojęcia i daje się zauważyć wyraźną tendencję do nadużywania tego słowa.
W miarę swoich możliwości postanowiłem zatem ułatwić sprawę politykom partii, mającej większość w naszym parlamencie i przypomnieć czym patriotyzm nie jest. Ufam, że to pomoże tym co mają kłopot i pewnych spraw nie widzą.

Czytaj więcej: Pomieszanie pojęć

Młodzi inaczej

 

Młodzi inaczej

Mirosław Przylipiak
 
         Wielokrotnie zdarzało mi się słyszeć utyskiwania na to, że w działania KOD-u angażują się głównie starsi, 50 lub 60+. Z kolei, lipcowe protesty wzbudziły zachwyt wielu komentatorów głównie tym, że pojawiło się na nich wielu młodych. Obydwa te spostrzeżenia są tylko częściowo prawdziwe. W KODzie od początku było wielu trzydziesto- i czterdziestolatków, a także młodszych, a lipcowe protesty zgromadziły ludzi ze wszystkich pokoleń. Zarazem jednak, niewątpliwie w działalność KODu zaangażowało się wiele osób z pokolenia „Solidarności”, takich, którzy byli aktywni w roku 89, a nawet wcześniej na początku tamtej dekady. Dlaczego właśnie oni? Propaganda rządowa twierdzi, że to ludzie „oderwani od koryta”, którzy w wyniku dojścia PiSu do władzy utracili pozycję i przywileje. Dla każdego, kto zna to środowisko, ten zarzut jest absurdalny. Wśród kilkudziesięciu protestujących, których znam osobiście, nie ma ani jednej osoby, która by w wyniku dojścia PiSu do władzy cokolwiek utraciła. Znam za to osoby, które udziałem w protestach sporo ryzykują, bo narażają się na gniew władzy i represje. Przyczyn więc, dla których właśnie to pokolenie zaangażowało się w ruchy protestu, należy szukać gdzie indziej. Po pierwsze, to są to ludzie, którzy pamiętają jeszcze czasy komunizmu, wiedzą więc, do czego rządy PiSu prowadzą, i łatwo dostrzegają podobieństwa między rozmaitymi posunięciami obecnej władzy a starym systemem. Po drugie, widzą, jak niszczy się owoce ich ciężkiej walki z lat 80tych i okresu transformacji: system demokratyczny, wolność słowa, otwartość na świat, członkowstwo w Unii Europejskiej. Po trzecie, to pokolenie nauczyło się protestować w latach 80tych, wie, jak to robić, i wie, że to może być skuteczne. Warto może pamiętać, że ludzie po przekroczeniu pewnej granicy wieku, coraz bardziej zresztą umownej, nie tracą praw publicznych i obywatelskich i są normalnymi członkami społeczeństwa.

21 lipca w Polsce

Rewolucję czas zacząć…

Tomasz Bemben

Ostatnia faza destrukcji demokratycznego państwa prawa, która zaczęła się ubezwłasnowolnieniem Trybunału Konstytucyjnego, weszła w końcową fazę. Pisowski walec równo rozgniata wszystko po drodze tak aby nie było co zbierać i aby nie przyszło nikomu do głowy cokolwiek ratować. Niesłychana jest determinacja Kaczyńskiego i jego akolitów, zachowują się tak jakby byli pewni, że w przypadku nie udanych eksperymentów z ustrojem państwa czeka ich tylko skok w przepaść. Ta część społeczeństwa, któremu zależy na zachowaniu choć resztek prawa i demokratycznych zasad, po głosowaniach czwartkowych zachowuje się jak bokser na ringu, który dostał prawym sierpowym prosto w twarz… Jak na prawdziwego boksera przystało, otrząsa się z knockdownu, powraca do równowagi i chce dalej walczyć. Zresztą ilość protestów jakie rozlały się po Polsce po ostatnich niechlubnych decyzjach parlamentu świadczy o tym najdobitniej. Ich liczebność a zwłaszcza struktura wiekowa ludzi biorących w nich udział pokazuje, że coś się zmienia w krajobrazie obywatelskiej opozycji wobec polityki PiS-u. Już nie emeryci i renciści (czytaj: komuniści i złodzieje), już nie lemingi a właśnie młodzież i młodzi ludzie 30-35 letni stanowili liczebnie największą grupę spośród tych biorących udział w protestach pod Sejmem i sądami w całej Polsce. Znaczna część z nich po raz pierwszy brała udział w jakichkolwiek protestach. Na własnej skórze przekonują się czym jest pisowska władza i jakie metody stosuje. Zapewne żadne z nich nie wiedziało jeszcze parę tygodni temu, że wystarczy jedynie wziąć udział w antyrządowej demonstracji aby zasłużyć na miano rozdeptanych robaków, być kanalią i mieć zdradziecką mordę.

Czytaj więcej: 21 lipca w Polsce